Dlaczego samo uzupełnienie czynnika chłodniczego nie rozwiązuje problemu?

Jednym z częstszych błędów podczas obsługi urządzeń chłodniczych i klimatyzacyjnych jest ograniczenie naprawy do uzupełnienia czynnika chłodniczego.

Jeżeli urządzenie ma zbyt mało czynnika, oznacza to najczęściej, że instalacja nie jest szczelna. Samo napełnienie układu może chwilowo poprawić jego działanie, ale nie usuwa przyczyny problemu.

Po pewnym czasie czynnik ponownie wydostanie się z instalacji, a urządzenie znów straci wydajność.

Czy czynnik chłodniczy zużywa się podczas pracy?

Czynnik chłodniczy krąży w zamkniętym układzie. Podczas prawidłowej pracy nie jest spalany ani stopniowo zużywany.

Zmienia swój stan skupienia, odbierając i oddając ciepło, ale jego ilość w szczelnej instalacji powinna pozostawać stała.

Jeżeli po pewnym czasie w urządzeniu brakuje czynnika, możliwe przyczyny to:

• nieszczelność instalacji,
• uszkodzone połączenie,
• pęknięta rurka,
• nieszczelny zawór serwisowy,
• korozja wymiennika,
• niewłaściwie wykonane połączenie kielichowe,
• uszkodzenie mechaniczne,
• wcześniejsza nieprawidłowa naprawa,
• błąd podczas montażu lub serwisu.

Dlatego przed ponownym napełnieniem należy ustalić, gdzie i dlaczego doszło do ubytku.

Jakie są objawy niedoboru czynnika?

Niedobór czynnika może powodować różne objawy zależnie od rodzaju urządzenia, konstrukcji instalacji i wielkości ubytku.

Najczęściej można zaobserwować:

• brak osiągania zadanej temperatury,
• długą lub ciągłą pracę sprężarki,
• spadek wydajności chłodzenia,
• nierównomierne oszronienie parownika,
• oblodzenie fragmentu instalacji,
• podwyższoną temperaturę sprężarki,
• nieprawidłowe ciśnienia robocze,
• wysokie przegrzanie,
• częste alarmy,
• wzrost zużycia energii.

Takie objawy nie są jednak jednoznacznym potwierdzeniem nieszczelności. Podobne problemy mogą powodować również zabrudzone wymienniki, niesprawne wentylatory, zatkana kapilara, uszkodzony zawór rozprężny lub zużyta sprężarka.

Dlatego samo stwierdzenie, że urządzenie słabo chłodzi, nie jest wystarczającą podstawą do uzupełnienia czynnika.

Dlaczego „dobicie czynnika” może pomóc tylko na krótko?

Jeżeli instalacja jest nieszczelna, nowo dodany czynnik również zacznie się wydostawać. Czas, po którym urządzenie ponownie straci wydajność, zależy od wielkości wycieku.

Może to trwać:

• kilka godzin,
• kilka dni,
• kilka tygodni,
• kilka miesięcy.

Chwilowa poprawa po napełnieniu nie oznacza, że urządzenie zostało naprawione. Oznacza jedynie, że przywrócono na pewien czas ilość czynnika potrzebną do pracy.

Bez usunięcia miejsca wycieku problem będzie powracał.

Jak niedobór czynnika wpływa na sprężarkę?

Sprężarka jest jednym z najdroższych elementów układu chłodniczego. Praca przy niewłaściwej ilości czynnika może powodować jej nadmierne obciążenie.

Możliwe skutki to:

• podwyższona temperatura pracy,
• pogorszenie chłodzenia silnika sprężarki,
• ograniczony powrót oleju,
• przegrzewanie uzwojeń,
• szybsze zużycie elementów mechanicznych,
• pogorszenie właściwości oleju,
• zadziałanie zabezpieczenia termicznego,
• trwałe uszkodzenie sprężarki.

Nie każda instalacja reaguje w ten sam sposób, ale długotrwała praca z niedoborem czynnika zawsze wymaga dokładnej oceny.

Czy zawsze można po prostu znaleźć nieszczelność detektorem?

Elektroniczny detektor nieszczelności jest bardzo przydatnym narzędziem, ale nie zawsze samodzielnie pozwala odnaleźć miejsce wycieku.

Skuteczność poszukiwania zależy między innymi od:

• wielkości nieszczelności,
• rodzaju czynnika,
• miejsca uszkodzenia,
• dostępu do instalacji,
• ruchu powietrza,
• temperatury,
• obecności oleju lub zabrudzeń,
• stanu i czułości detektora.

W praktyce często stosuje się kilka metod jednocześnie.

Jak lokalizuje się nieszczelności?

Diagnostyka może obejmować:

Kontrolę wzrokową

W miejscu wycieku może pojawić się ślad oleju, ponieważ wraz z czynnikiem z instalacji wydostaje się również niewielka ilość oleju sprężarkowego.

Szczególną uwagę zwraca się na:

• połączenia kielichowe,
• luty,
• zawory serwisowe,
• wymienniki,
• miejsca narażone na drgania,
• połączenia rur,
• skorodowane elementy.

Elektroniczny detektor nieszczelności

Detektor pozwala wykrywać obecność czynnika chłodniczego w pobliżu miejsca wycieku. Pomiar powinien być wykonywany powoli i dokładnie, z uwzględnieniem kierunku przepływu powietrza.

Środek pianotwórczy

Na podejrzane miejsce nanosi się odpowiedni preparat. Pojawiające się pęcherzyki mogą wskazywać miejsce nieszczelności.

Metoda jest szczególnie przydatna przy połączeniach, zaworach i dostępnych fragmentach instalacji.

Próba ciśnieniowa

Instalację napełnia się azotem technicznym do ciśnienia odpowiedniego dla danego urządzenia. Następnie obserwuje się stabilność ciśnienia i poszukuje miejsca wycieku.

Próba ciśnieniowa pozwala wykryć również nieszczelności, których nie można łatwo zlokalizować podczas normalnej pracy.

Kontrola po naprawie

Po usunięciu nieszczelności instalacja powinna zostać ponownie sprawdzona. Naprawa nie kończy się na samym wykonaniu lutowania lub wymianie elementu.

Dlaczego nie należy używać tlenu lub sprężonego powietrza do próby ciśnieniowej?

Do prób szczelności instalacji chłodniczych stosuje się suchy azot techniczny.

Nie należy używać tlenu, ponieważ w połączeniu z olejem i wysokim ciśnieniem może stworzyć niebezpieczne warunki.

Sprężone powietrze zawiera natomiast wilgoć, która może przedostać się do instalacji i powodować:

• powstawanie kwasów,
• korozję,
• zamarzanie w elementach rozprężnych,
• pogorszenie właściwości oleju,
• uszkodzenia sprężarki.

Co należy zrobić po usunięciu nieszczelności?

Po naprawie układ powinien zostać odpowiednio przygotowany do ponownego uruchomienia.

Zakres prac może obejmować:

• wykonanie ponownej próby szczelności,
• usunięcie azotu z instalacji,
• wykonanie próżni,
• ocenę utrzymania próżni,
• napełnienie właściwym czynnikiem,
• zastosowanie odpowiedniej ilości czynnika,
• uruchomienie urządzenia,
• kontrolę ciśnień i temperatur,
• sprawdzenie przegrzania i dochłodzenia,
• kontrolę poboru prądu,
• ponowną kontrolę szczelności.

W przypadku niektórych napraw potrzebna może być również wymiana filtra-osuszacza.

Dlaczego ilość czynnika ma znaczenie?

Zarówno niedobór, jak i nadmiar czynnika mogą powodować nieprawidłową pracę instalacji.

Zbyt mała ilość może prowadzić do:

• spadku wydajności,
• wysokiego przegrzania,
• przegrzewania sprężarki,
• problemów z powrotem oleju.

Zbyt duża ilość może powodować:

• podwyższone ciśnienie skraplania,
• wzrost poboru prądu,
• nieprawidłowe dochłodzenie,
• zalewanie sprężarki,
• częste zadziałanie zabezpieczeń.

Dlatego czynnika nie powinno dodawać się „na oko”. Ilość i sposób napełnienia zależą od konstrukcji urządzenia, rodzaju czynnika i zaleceń producenta.

Czy każda naprawa nieszczelności jest opłacalna?

Nie zawsze. Decyzja zależy od:

• wieku urządzenia,
• miejsca nieszczelności,
• dostępności części,
• wartości urządzenia,
• ogólnego stanu instalacji,
• rodzaju czynnika,
• kosztu naprawy,
• ryzyka kolejnych awarii.

Nieszczelne połączenie lub zawór można często skutecznie naprawić. Inaczej wygląda sytuacja w przypadku skorodowanego parownika lub skraplacza, który ma wiele uszkodzeń.

W takich przypadkach bardziej opłacalna może być wymiana wymiennika albo całego urządzenia.

Dlaczego ubytek czynnika może pojawić się ponownie po naprawie?

Ponowny ubytek nie zawsze oznacza, że naprawione miejsce znów puściło.

Instalacja może mieć więcej niż jedną nieszczelność. W starszych urządzeniach zdarza się, że po usunięciu jednego miejsca wycieku ujawnia się kolejne.

Dlatego podczas diagnostyki warto sprawdzić całą dostępną instalację, a nie wyłącznie pierwsze wykryte miejsce.

Czego nie należy robić?

Nie należy:

• regularnie uzupełniać czynnika bez szukania wycieku,
• mieszać różnych czynników,
• napełniać instalacji przypadkową ilością,
• stosować zamiennika bez oceny zgodności,
• pracować na zanieczyszczonym lub zawilgoconym układzie,
• pomijać próby szczelności,
• ignorować wysokiej temperatury sprężarki,
• uruchamiać urządzenia z oczywistą nieszczelnością.

Takie działania mogą zwiększyć koszt późniejszej naprawy.

Jakie informacje warto przygotować przed zgłoszeniem?

Przy zgłaszaniu usterki warto przekazać:

• rodzaj urządzenia,
• producenta i model,
• zdjęcie tabliczki znamionowej,
• rodzaj czynnika,
• temperaturę ustawioną i rzeczywistą,
• opis objawów,
• informację, od kiedy występuje problem,
• historię wcześniejszych napraw,
• informację, czy czynnik był już uzupełniany.

Ułatwia to wstępną ocenę sytuacji i przygotowanie do diagnostyki.

Podsumowanie

Czynnik chłodniczy nie powinien znikać ze szczelnej instalacji. Jeżeli urządzenie wymaga jego uzupełnienia, należy ustalić przyczynę ubytku.

Samo napełnienie układu może chwilowo przywrócić chłodzenie, ale bez naprawy nieszczelności problem powróci. Długotrwała praca z niedoborem czynnika może dodatkowo obciążać sprężarkę i prowadzić do poważniejszej awarii.

Prawidłowa naprawa powinna obejmować diagnostykę, lokalizację wycieku, usunięcie nieszczelności, kontrolę szczelności, wykonanie próżni, właściwe napełnienie oraz sprawdzenie parametrów pracy.

Traut-Tech wykonuje diagnostykę nieszczelności, naprawy i serwis urządzeń chłodniczych oraz klimatyzacyjnych na terenie Olsztyna i okolic.

Telefon: 792 440 273
E-mail: kontakt@traut-tech.pl